Persbericht: scholieren blijven kritisch na één jaar smartphoneverbod

BRUSSEL - De Scholierenkoepel vroeg aan 18.554 scholieren hoe zij kijken naar het smartphoneverbod op school. Dat verbod werd aan het begin van het schooljaar ingevoerd. 60% van de bevraagde scholieren staat negatief tegenover het verbod op slimme apparaten. Voornamelijk scholieren uit de B-stroom en de arbeidsmarktfinaliteit hebben weinig tot geen sympathie voor het verbod.

Geen breed draagvlak

Slechts 36% van alle bevraagde scholieren staat positief tegenover een algemeen smartphoneverbod op school. De weerstand is het grootst bij scholieren uit de arbeidsmarktfinaliteit. Daar staat 77% negatief tegenover het verbod.

Scholieren uit de eerste graad zijn het meest positief: 38% van hen evalueert het verbod als eerder goed tot heel goed. Toch blijft ook binnen deze groep een meerderheid (56%) kritisch. Binnen de eerste graad is er een duidelijk verschil op te merken. Terwijl in A-stroom 40% scholieren het verbod (helemaal) goed vindt, ligt dat percentage lager in de B-stroom. Daar gaat het over slechts 25%.

“Wij zijn opgegroeid met smartphones. Voor veel scholieren is hun gsm een groot deel van hun leefwereld, die volledig buiten de school houden zorgt dan ook voor een te grote kloof tussen school en de leefwereld van jongeren”, aldus Lieselore Wouters (18), voorzitter van de Scholierenkoepel. “Scholieren vragen niet zozeer om hun gsm de hele dag te gebruiken. Ze begrijpen dat smartphones niet in elke les thuishoren. Maar een totaalverbod tijdens elke pauze voelt voor velen onder hen overdreven.”

Scholieren willen regels, maar ook vertrouwen.

Uit eerder onderzoek van de Scholierenkoepel bleek dat scholieren niet tegen duidelijke afspraken zijn. Ze vragen wél dat regels rekening houden met hun leeftijd, schoolcontext en hun dagdagelijkse realiteit. Smartphones worden op school niet enkel gebruikt om te scrollen, maar ook om een lessenrooster te checken, een lokaalwijziging op te zoeken, contact te houden met thuis en vrienden van een andere school of bereikbaar te zijn wanneer dat nodig is.

Ook de Vlaamse Jeugdraad waarschuwde eerder dat de online en offline leefwereld van jongeren niet zomaar los van elkaar te koppelen zijn. Jongeren hebben duidelijke grenzen nodig, maar daarnaast ook begeleiding, mediawijsheid en inspraak. Een verbod alleen leert jongeren niet om kritisch, veilig en verantwoordelijk met digitale media om te gaan.

Bereikt het verbod zijn doelen?

Het smartphoneverbod kwam er niet zonder reden. De minister en de Vlaamse overheid haalden vier doelen aan die men wilde behalen bij het installeren van het smartphoneverbod: betere focus en concentratie, meer sociaal contact en welzijn op school, het beschermen van privacy van leerlingen en leerkrachten en het bevorderen van gelijke kansen.

Deze doelen werden nu voor de eerste keer sinds de implementatie van het verbod ook bevraagd bij scholieren zelf. De bevraging en klasgesprekken van de Scholierenkoepel tonen een gemengd beeld. “Er zijn zeker scholieren die positieve effecten van het verbod opmerken, toch zien we dat de grote meerderheid niet vindt dat de vooropgestelde doelen worden behaald”, zegt Wouters.

Meer dan de helft van de bevraagde scholieren (55%) geeft aan geen betere focus of concentratie te ervaren tijdens de lessen. 27% zegt zich wel beter te kunnen focussen of concentreren. Ook op vlak van welzijn blijft het effect volgens scholieren beperkt. 63% van de bevraagde scholieren vindt niet dat het verbod ervoor zorgt dat ze zich beter voelen. “Ik vond het vorig schooljaar beter mét de gsm. We maken meer ruzie en gebruiken onze gsm's vaker stiekem achter hun rug”, aldus een scholier  (2de jaar, B-stroom). Uit het onderzoek blijkt verder ook dat slecht 28% minder online pesten ervaart door het verbod.

Toch zijn er scholieren die ook positieve kanten zien aan het verbod. 60% van de bevraagde scholieren vindt dat scholieren meer met elkaar praten op de speelplaats. Wouters: “Zonder gsm wordt er in de meeste gevallen meer gebabbeld op de speelplaats, tegelijk mogen we niet blind zijn voor signalen van scholieren die zich vervelen of zich verstoppen op het toilet met hun gsm.”

Dat laatste vormt voor veel scholieren ook een dagelijks (ongemakkelijk) probleem. Maar liefst 52% van de bevraagde meisjes zegt dat het smartphoneverbod zorgt voor langere wachtrijen aan de toiletten. Ook dat toont dat een verbod ongewenste neveneffecten kan hebben wanneer scholen niet tegelijk nadenken over goede en fijne alternatieven tijdens pauzes.

Tot slot gaan wel heel wat scholieren akkoord met het feit dat het verbod de privacy beschermt door te voorkomen dat foto’s of filmpjes op school worden gemaakt en verspreid. Zo’n 58% van de scholieren vindt dat dit het geval is.

Smartphones moeten wél kunnen tijdens de middagpauzes

Scholieren zien het verbod als een erg ingrijpende maatregel in hun leven. “Voor zo'n ingrijpende maatregel is een doordachte evaluatie en bijsturing noodzakelijk”, aldus Wouters. “We ontvangen signalen van scholieren die hun gsm de hele lesdag moeten inleveren aan het secretariaat. Om die op te halen aan het einde van de dag staan ze lang in de rij. Daardoor missen ze vaak hun bus. Ook zijn er steeds meer scholieren die elke middag buiten de school gaan eten, want daar mogen ze wel op hun gsm. Het beleid moet stilstaan bij al deze effecten.”

Mochten scholieren zelf kunnen beslissen, dan zou bijna de helft (48%) de smartphone verbieden in de klas, maar wel zou toelaten tijdens alle pauzes. 18% zou de smartphone het liefst enkel gebruiken tijdens de middagpauze. Scholieren vinden het belangrijk om doorheen de schooldag toch even te kunnen inchecken bij familie en  vrienden buiten de schoolmuren.

De cijfers tonen aan dat scholieren geen pleidooi houden voor een schooldag zonder regels. Ze maken net een duidelijk onderscheid tussen lestijd en pauzetijd. In de klas willen veel scholieren rust en focus. Tijdens pauzes vragen ze ademruimte, vertrouwen en duidelijk afspraken. Wouters: “Dat is toch ook hoe het eraan toe gaat in de volwassen wereld? Tijdens het werk focus je. Neem je pauze, dan krijg je de vrijheid om verantwoord met die tijd om te gaan. Hoe we met smartphones omgaan, gaat iedereen aan. Het is niet alleen een uitdaging voor scholen en scholieren, maar voor de hele samenleving.”

Tot slot roept de Scholierenkoepel schoolteams op om fijne alternatieven te voorzien tijdens smartphonevrije pauzes en hun beleid rond smartphones regelmatig te evalueren, in dialoog met scholieren. Wouters: “Scholieren zijn vragende partij om hun gsm gedurende de volledige lesdag bij zich te kunnen houden. Dat betekent niet dat ze die ook voortdurend willen gebruiken. Het betekent wel dat scholen beter vermijden dat gsm’s aan het begin van de dag massaal moeten worden afgegeven, opgeborgen in vergrendelhoesjes of opgehaald aan het secretariaat. Daardoor belast je scholen met héél veel extra werk en geef je maar weinig vertrouwen aan scholieren. Het zorgt verder ook voor frustratie, lange wachtrijen en minder eigenaarschap. Anders kan ook.”

‍

Op zoek naar onze cijfers?