Opiniestuk van scholier Lila (15)

De recente resultaten van de Grote Scholierenbevraging van de Vlaamse Scholierenkoepel, waarover onlangs in De Standaard werd bericht, tonen aan dat een kwart van de leerlingen (26%) nog steeds racisme op school ervaart. Het werd door leerlingen zelf naar voren geschoven als een van de vijf belangrijkste aandachtspunten in het onderwijs, en dat zegt genoeg. Dit is geen randprobleem, maar een fundamenteel probleem binnen ons onderwijs.

Ik ben Lila Nouhass, 15 jaar, leerling in het vierde jaar Grieks-Latijn-Talen aan het Koninklijk Atheneum in Zottegem en bestuurder bij de Scholierenkoepel. Met mijn Marokkaanse en Belgische achtergrond kom ik nog vaak in contact met racisme op school. Niet als uitzondering, maar als iets dat geregeld terugkomt als zogenaamde “grappen”.

Laat ons eerlijk zijn: racisme op school wordt te vaak geminimaliseerd. Het wordt verpakt als “je moet tegen een grapje kunnen” of “je kan geen joke nemen”. Maar racisme is geen grap — niet in de samenleving en al helemaal niet op school. Een school hoort een veilige plek te zijn waar elke leerling zich gerespecteerd voelt. Wanneer racistische opmerkingen genormaliseerd worden, faalt dat principe.

Jongeren die zich uitspreken omdat ze racisme niet oké vinden, krijgen vaak te horen dat ze overdrijven of overgevoelig zijn. Maar de echte vraag is: waarom worden racistische opmerkingen nog gemaakt, en waarom worden ze nog getolereerd op school?

Niemand wordt geboren als racist; racisme is aangeleerd, bewust of onbewust. En wat aangeleerd is, kan ook afgeleerd worden. Net daar ligt een kernopdracht voor het onderwijs. Scholen zijn niet alleen plaatsen waar kennis wordt doorgegeven, maar ook waar jongeren leren samenleven. Gelijkheid, empathie en respect moeten op school centraal staan.

Toch blijft racisme aanwezig op school. Niet elke leerling krijgt deze waarden van thuis mee, en precies daarom moet school ze actief aanleren. Het volstaat niet om te zeggen dat het “niet oké is”. Jongeren moeten begrijpen wat racisme is, wat het met iemand doet, zelfs wanneer het “niet zo bedoeld” is.

Het probleem ligt deels in het gebrek aan besef van de impact die woorden en gedrag hebben op anderen. Veel jongeren beseffen niet welke impact hun grappen hebben. Op mensen én op de samenleving. Maar onwetendheid is geen excuus. Een school die racisme niet actief benoemt en bespreekt, laat ruimte voor normalisering.

De strijd tegen racisme is nog lang niet gestreden, maar dat betekent niet dat we het moeten “laten voor wat het is”, zeker niet op school. Daar moet de norm helder zijn: racisme wordt niet getolereerd, in geen enkele vorm.

Racistische grappen zoals: “ vind je het weer hier niet goed keer dan terug naar je eigen land” of “moet je niet nog wat terreuraanslagen gaan plegen?” zijn geen onschuldige humor. Ze maken deel uit van een groter probleem dat we al te lang geminimaliseerd hebben. Als we willen dat jongeren opgroeien in een samenleving gebaseerd op respect en gelijkheid, dan begint dat op school. Racisme hoort niet thuis op school. Punt.

‍