Persbericht: Wij vragen aandacht voor eenzaamheid in buitengewoon onderwijs

BRUSSEL - Leerlingen uit het buitengewoon secundair onderwijs voelen zich vaker eenzaam dan hun leeftijdsgenoten. Dat blijkt uit onderzoek van de Vlaamse Scholierenkoepel. De organisatie vraagt daarom extra aandacht en dringende maatregelen om dit probleem aan te pakken. “Het is tijd dat ook wij gezien worden als volwaardige leerlingen, met eigen talenten en kansen,” vindt oud-leerling Bri Leito (19) die meeschreef aan het nieuwe advies.

Meer eenzaamheid in buitengewoon secundair onderwijs

“Ik zit meestal gewoon alleen," “Ik moest naar een andere school omdat mijn richting daar niet verder ging. Alles was nieuw. Ik kende niemand meer,” “Ik durf al 3 jaar niet meer te vertellen dat ik in een BuSO-school zit. In een andere school werden we uitgelachen.” Het zijn maar enkele quotes van leerlingen uit het nieuwe advies van de Scholierenkoepel. Uit hun cijfers blijkt dat leerlingen uit het buitengewoon onderwijs een groter risico lopen om zich eenzaam te voelen én dat ze bovendien vaker gepest worden.

Waar in het reguliere onderwijs 25% van de bevraagde leerlingen zich wel eens eenzaam voelt, stijgt dat in het buitengewoon secundair onderwijs tot 33%. Ook de cijfers rond gepest worden liggen in dezelfde, stijgende lijn. Om dieper op die doelgroep te kunnen focussen, diende de Scholierenkoepel een project in bij De Warmste Week 2025.  Een jaar lang werden er gesprekken gevoerd met leerlingen en begeleiders om meer te weten te komen over de problematiek. Op basis daarvan werden een twintigtal aanbevelingen uitgeschreven. Die moeten het beleid en de scholen helpen om meer grip te krijgen op de situatie.

Bri Leito: “Ik had zelf daarnaast ook het geluk dat ik erg betrokken mocht zijn op mijn school, maar ik weet dat dat niet overal zomaar het geval is. Soms denken mensen dat participeren voor ons te moeilijk is, maar we hebben ook een stem. En we zitten net als andere leerlingen vol met goede ideeën!”

Oorzaken zijn divers

Het advies van de Scholierenkoepel legt bloot dat er niet één centrale oorzaak is, maar dat er verschillende problemen moeten worden aangepakt. Een deel van die problemen hangt samen met het opleidingsaanbod. Dat is versnipperd, wat leidt tot langere reistijden, minder vrije tijd, het vaker van school moeten veranderen. Het zorgt ook dat het sociaal netwerk van veel leerlingen versnipperd wordt. Bri Leito: “Ikzelf moest ‘maar’ een uur van en naar school reizen. Veel klasgenoten waren stukken langer onderweg. Dat zorgt er voor dat er weinig tijd voor en na school overblijft voor leuke dingen, zoals tijd spenderen met je vrienden. Je woont ook een stuk verder weg van je vrienden, wat het nog eens extra moeilijk maakt om samen contact te houden.”

Daarnaast moet ook de maatschappelijke perceptie veranderen. “Mensen zien vaak enkel onze beperking. Terwijl wij ook uitblinken in zaken, dromen hebben, kansen willen…,” aldus Bri Leito. “Uit onze gesprekken blijkt dat veel leerlingen zelfs niet durven zeggen dat ze in het buitengewoon onderwijs zitten. Ze hebben bang om gepest te worden, of om bepaalde kansen niet te krijgen vanwege vooroordelen.”

Aanbevelingen

De scholieren die meewerkten aan het advies vinden dat de leerkrachten in het buitengewoon secundair onderwijs al veel doen… Maar, zo zeggen ze ook, die volwassenen moeten nog meer ondersteund worden. Ze zouden meer vormingen moeten kunnen volgen rond het herkennen van en omgaan met eenzaamheid.

Daarnaast vragen de scholieren ook dat er iets gedaan moet worden aan de vooroordelen waar ze mee te maken krijgen. Veel mensen weten niet of amper hoe het er in het buitengewoon onderwijs aan toe gaat. Dat leidt tot aannames en verkeerde beeldvorming. Beleidsmakers en onderwijsverstrekkers gebruiken bij het beter informeren best ook geen labels die vernauwen of stigmatiseren, maar taal die net de kracht en diversiteit van scholieren benadrukt.

Eén manier om effectief werk te maken van betere beeldvorming is door blijvend in te zetten op leerlingenparticipatie. Zo kunnen het beleid en de scholen actief tonen dat de stem van àlle leerlingen telt, ook de stemmen van scholieren in het buitengewoon secundair onderwijs.

Dat er de laatste jaren werk gemaakt werd van kortere reistijden juichen scholieren alleen maar toe. Maar, zo klinkt het tot slot ook nog, het beleid pakt nu best ook achterliggende oorzaken aan. Er moet aandacht gaan naar hoe het huidig aanbod leidt tot lange reistijden en veelvuldige schoolwissels.

De Scholierenkoepel vraagt aan de minister en de commissie Onderwijs om niet te wachten.  Want hoewel er tegen 2040 inderdaad heel wat veranderingen aankomen: dat helpt de leerlingen van vandaag niet verder.

‍