Persbericht: Leesplezier keldert, maar verplicht lezen voor school heeft omgekeerd effect.

BRUSSEL - “Leerlingen willen meer betrokken worden bij het leesbeleid. Dat zal het leesplezier alleen maar ten goede komen,” zo zegt de Vlaamse Scholierenkoepel in een nieuw advies. Dat kwam tot stand met de hulp van meer dan honderd leerlingen uit het basis- en secundair onderwijs. “Het advies maakt het duidelijk: Wie jongeren aan het lezen wil krijgen, moet vertrekken vanuit goesting, niet vanuit verplichting,” aldus Lieselore Wouters, voorzitter van de Scholierenkoepel.

‍

School doet lezen aan charme verliezen 

Scholieren geven aan dat lezen steeds minder plaats krijgt in hun vrije tijd. Niet omdat boeken per definitie saai zijn, maar omdat lezen op school vaak voelt als een taak die “moet worden afgevinkt”. Verplichte leeslijsten, strakke deadlines en klassieke boekopdrachten zorgen ervoor dat lezen wordt gekoppeld aan stress en punten, in plaats van aan rust en plezier. 

Vooral in het basisonderwijs ervaren leerlingen lezen nog vaker als gezellig en verbindend. Die positieve aanpak verdwijnt volgens scholieren te snel bij de overstap naar het secundair onderwijs. "Lezen voelt ineens niet meer als iets leuks, maar als iets waarvoor je punten moet halen. Voor veel jongeren is dat hét moment waarop lezen zijn plezier verliest," zegt Wouters.

Wat werkt wél? Inspraak, keuze, tijd,...

Scholieren laten duidelijk merken dat het anders kan. Volgens het advies van de Scholierenkoepel zijn er verschillende manieren om leesplezier opnieuw te stimuleren. Scholieren actief betrekken bij het leesbeleid, keuzevrijheid geven in boeken en opdrachten, en voldoende tijd en ruimte creëren om ontspannen te lezen zijn daarbij cruciaal. Ook leerkrachten spelen een belangrijke rol: hun enthousiasme werkt aanstekelijk, zeker wanneer ze ondersteund worden met inspiratie en materialen. Daarnaast is er vraag naar een aantrekkelijk, hedendaags en toegankelijk boekenaanbod. Tot slot is speciale aandacht nodig voor diverse doelgroepen, zoals leerlingen die moeite hebben met lezen, leerlingen uit de arbeidsmarktfinaliteit, en bij de overgang van basis- naar secundair onderwijs.

Oproep tot structureel leesbeleid

“Als we willen dat jongeren beter lezen, moeten we stoppen met hen te overtuigen met dwang,” zegt voorzitter Lieselore Wouters. “Leesplezier ontstaat wanneer jongeren zich herkennen in boeken, wanneer ze mogen kiezen en wanneer lezen niet zorgt voor extra druk bovenop een al volle schoolagenda.” De Scholierenkoepel roept schoolteams én de minister daarom op om lezen opnieuw een plek te geven als ontspannende en verbindende activiteit, en niet alleen als evaluatie-instrument. 

Volgens de Scholierenkoepel vraagt dit een structureel leesbeleid, met inspraak van scholieren zelf en aandacht voor verschillen tussen leerlingen, studierichtingen en leesniveaus. Alleen zo kan lezen opnieuw iets worden dat jongeren niet alleen kúnnen, maar ook wíllen doen.

Het volledige advies ‘SOS: dalende leesmotivatie – wat kunnen scholen en de minister doen?’ kwam tot stand samen met scholieren en is gebaseerd op gesprekken in Vlaamse en Brusselse scholen. De Scholierenkoepel zal zich de komende maanden inzetten om de aanbevelingen en tips uit het advies tot bij de leerkrachten op de klasvloer te krijgen.

‍